معرفی یک آینده پژوه: تئودور گوردون

♻  تئودور گوردون یکی از پیشگامان حوزه آینده‌پژوهی، کارآفرین و یک مخترع و متخصص در روش پیش‌بینی، برنامه‌ریزی و تجزیه و تحلیل سیاست است. وی از جمله آینده‌پژوهانی است که فعالیت حرفه‌ای خود را به عنوان مهندس شرکت هوایی داگلاس و مشاور در اندیشکده رند آغاز و سپس با تشکیل شرکت مشاور «فیوچرز گروپ» در سال ۱۹۷۱ به کار خود ادامه داد.

 

◾ گوردون در آغازین سال‌های دهه شصت میلادی،  کتابی با عنوان «آینده» منتشر کرد.این کتاب در مرزهای پیشگامانه حوزه آینده‌پژوهی نوشته شده بود. گوردون با هدف گردآوری اطلاعات برای تألیف کتاب خود، با دانشمندان گوناگونی گفت‌وگو کرد و درباره فعالیت‌های آن‌ها و پیامدهای این فعالیت‌ها سؤال کرد. همین امر به آشنایی و ارتباط او با پژوهشگران اندیشکده رند منجر شد. این ارتباط، به‌ویژه در مورد ریاضیدانی به نام اولاف هلمر از اهمیت فراوانی برخوردار است.در واقع گوردون جزء اولین کسانی است که در سال ۱۹۶۴ به اتفاق اولاف هلمر، از روش دلفی برای پیش‌نگری تحولات جهان آینده استفاده کرد. در این سند که تحت عنوان «گزارشی درباره یک مطالعه پیش‌نگری درازمدت» توسط اندیشکده رند منتشرشد، نظرات گروهی ازخبرگان درباره ویژگی‌ های کلیدی جهان در سال‌های ۱۹۸۴ تا ۲۰۰۰ ارائه و بررسی شده است. اما از بین هشت پیش‌ نگری مشخص آن‌ها برای سال ۲۰۰۰، هفت مورد برخلاف تصور گروه خبرگانِ شرکت‌کننده در دلفی، تحقق نیافت!

 

◾گوردون از بنیانگذاران و عضو هیأت مدیره پروژه هزاره است، وی در این پروژه که توسط دانشگاه سازمان ملل متحد انجام می‌گیرد حضور مؤثر داشته و ویراستار ارشد «گزارش سالانه وضعیت آینده» است. گزارش سالانه وضعیت آینده (که ترجمه فارسی آن به اهتمام دکتر محسن بهرامی و با حمایت «مرکز توسعه فناوری نیرو- متن» در ایران چاپ می‌شود) به روندها و پیش‌ نگری‌ها در حوزه‌های مختلفی مانند توسعه پایدار، جمعیت و منابع جنگ، صلح، تروریسم،شاخص‌‌های وضعیت آینده و همچنین سیاستگذاری علم و فناوری اختصاص دارد.

 

◾گوردون از جمله کسانی است که در زمینه روش‌شناسی آینده‌پژوهی آثار قابل توجهی از خود به جای گذاشته است. وی در کتاب روش‌شناسی آینده‌پژوهی که با همکاری جروم سی.گلن نگاشته شده است؛ به معرفی و تشریح مبانی و فنون آینده‌پژوهی می‌پردازد. این کتاب که در واقع نوعی راهنما برای علاقه مندان به آینده‌پژوهی به شمار می‌رود؛ تاریخچه، توصیف کلی، کاربردها و نقاط قوت و ضعف بیش تر فنون و ابزارها و روش‌های آینده‌پژوهی را در خود گنجانده است.گوردون درسال ۱۹۷۱گروه «آینده»  را در شرکت مشاوره به راه انداخت. پیش از تشکیل گروه آینده، گوردون یکی از بنیانگذاران سازمان غیرانتفاعی مؤسسه آینده بود؛ در واقع گوردون و هلمر در سال ۱۹۶۸، مؤسسه آینده را بنیان نهادند. اعضای این مؤسسه، پژوهش‌های خود را در بازه زمانی پنج تا پنجاه سال آینده انجام می‌دادند و برای دستیابی به سه هدف عمده تلاش می‌کردند:

 

  1. پیش‌بینی روندهای اجتماعی- اقتصادی و مفاهیم ضمنی آن‌ها در آینده؛
  2. اعلام هشدار (احتمالی) درباره انحراف قابل ملاحظه روندهای آینده از روندهای موجود؛ و
  3. ابداع و اصلاح فنون پیش‌بینی.

 

◾گوردون نویسنده مقاله «دانشنامه مک میلان در آینده» درباره علم و فناوری است. وی هم چنین نویسنده چندکتاب با موضوع های مرتبط با آینده، فضا و تحولات آن و مسائل علمی و فناوری است.در کنار «دانشنامه بزرگ آینده‌پژوهی»، از دیگر کتاب‌های وی می‌توان به «پنجره‌ای به جهان آینده»، «دلفی؛ روشی نظام‌مند برای تبادل درباره آینده»، «سناریوها؛ توصیف‌های داستان‌گونه از آینده‌های بدیل»، «روش‌شناسی آینده‌پژوهی» و … اشاره کرد.